FUNDAMENT PRZYSZŁOŚCI – od A do Z.
Czyli o czym pamiętać i jak budować płytę fundamentową.
BADANIA WARUNKÓW GRUNTOWYCH
Badania warunków gruntowych to pierwszy i niezbędny krok przed zaprojektowaniem i wykonaniem płyty fundamentowej. Przeprowadza je geolog, a analizuje geotechnik - nie należy mylić tej funkcji z geodetą, którego rola będzie istotna, ale dopiero na kolejnym etapie przygotowań do budowy.
Na czym polegają badania?
Badania obejmują trzy główne czynności:
- Wiercenie – głębokość odwiertów zależy od specyfikacji budynku. Przy domu jednorodzinnym bez piwnicy wynosi ona zazwyczaj ok. 3 m. Dla wiarygodności wyników należy wykonać co najmniej 3 odwierty, rozmieszczone w obrębie tej części działki, na której stanie budynek.
- Pobranie próbek gruntu - do szczegółowych badań laboratoryjnych.
- Pomiar zwierciadła wody gruntowej - określenie głębokości, na której zalega woda.
Najważniejsze parametry gruntu
Na podstawie pobranych próbek geotechnik określa parametry decydujące zarówno o bezpieczeństwie budowy, jak i o jej kosztach:
- Parametry wytrzymałościowe - nośność gruntu
- Parametry odkształceniowe - osiadanie; przy płycie fundamentowej szczególnie istotny jest moduł sprężystości, na podstawie którego oblicza się wielkość i równomierność osiadania płyty oraz jej ugięcie. Zbyt niski moduł oznacza, że grunt nadmiernie się ściska - płyta może opaść za głęboko lub nierównomiernie, co grozi pęknięciami. Parametr ten ma również bezpośredni wpływ na obliczenie grubości płyty i jej zbrojenia.
- Warunki wodne - poziom wód gruntowych
- Klasyfikację i budowę gruntu - rodzaj gruntu i jego jednorodność
- Głębokość występowania warstwy nienośnej - humusu, który należy usunąć przed wykonaniem podbudowy.
- Strefę przemarzania – głębokość, poniżej której, nie występuje (dla danej strefy klimatycznej) zjawisko przemarzania gruntu w skrajnych warunkach atmosferycznych.
Nośność gruntu a płyta fundamentowa
Powszechnie uważa się, że grunty organiczne i słabonośne są najgorsze pod budowę - i słusznie. Przy zbyt małej nośności wybudowanie budynku może być niemożliwe bez wcześniejszej wymiany gruntu, co jest zabiegiem kosztownym. Mowa tutaj o głębokiej wymianie gruntu, nie o wymianie humus, która ma miejsce przy budowie każdej płyty fundamentowej.
Płyta fundamentowa ma jednak istotną zaletę: rozkłada ciężar budynku na dużą powierzchnię, znacznie zmniejszając nacisk jednostkowy na grunt. Dzięki temu toleruje grunty o niższej nośności lepiej niż ławy fundamentowe. Obliczenia pozostają jednak kluczowe - to właśnie moduł sprężystości i parametry nośności decydują, czy płyta w danym miejscu w ogóle się sprawdzi.
Wody gruntowe
Płyta fundamentowa budowana jest na gruncie, co jest zaletą omawianej konstrukcji - Jeśli zwierciadło wody znajduje się np. na głębokości 80 cm lub mniejszej, może to stanowić poważny problem dla tradycyjnego fundamentowania: podmywanie, zawilgocenie i długotrwałe uszkodzenia konstrukcji.
Głębokość wód gruntowych decyduje o konieczności zastosowania drenażu opaskowego i odprowadzania wód opadowych - elementy te powinny zostać uwzględnione już na etapie projektu.
Strefa przemarzania
Przy ławach fundamentowych obowiązuje zasada, że muszą one leżeć poniżej strefy przemarzania (0,8 - 1,4 m, zależnie od regionu Polski). W przypadku płyty sytuacja wygląda inaczej - płyta leży powyżej tej strefy lub w jej obrębie, a wymiana gruntu ogranicza się do niezbędnego minimum (zazwyczaj 50 cm). Izolacja termiczna płyty służy zabezpieczeniu płyty przed utratą ciepła, wilgocią i uszkodzeniami, lecz nie przed wysadzinami mrozowymi. Polegają one na wypychaniu gruntu do góry, co może prowadzić do uszkodzenia fundamentu. Tu z pomocą przychodzi opaska przeciwwysadzinowa, montowana dodatkowo na obrzeżach płyty. Chroni ona grunt w obrębie płyty przed przymarzaniem, w rezultacie chroniąc płytę przed wysadzeniem. Wiedza o głębokości strefy przemarzania, jaki i rodzaju gruntu (niewysadzinowy czy wysadzinowy) bezpośrednio wpływa na decyzję o doborze tego rozwiązania.
Lokalizacja działki
Poza parametrami gruntu warto zwrócić uwagę na samo położenie działki. Czy teren jest nachylony lub skarpiasty? Czy w pobliżu płynie rzeka lub występuje bujna roślinność sugerująca obecność torfu? Wszystkie te czynniki mogą wpłynąć na konieczność wymiany gruntu i tym samym istotnie zwiększyć koszty inwestycji.
Kiedy wykonać badania?
Najlepiej jeszcze przed zakupem działki - pozwala to uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek i świadomie ocenić rzeczywisty koszt inwestycji. Jeśli nie jest to możliwe, badania należy bezwzględnie przeprowadzić przed przystąpieniem do projektu płyty fundamentowej. Dokładna wiedza o warunkach gruntowych umożliwia precyzyjne zaprojektowanie płyty i optymalizację kosztów budowy. Warto też pamiętać, że zgodnie z polskim prawem budowlanym opinia geotechniczna jest wymaganym elementem dokumentacji projektowej - bez niej projekt jest niekompletny i nie uzyska pozwolenia na budowę.